Inscriptions: Epitaph for Norbania Saturnina
Identification
| Reference as: | MPL00253 |
|---|---|
| Title | Epitaph for Norbania Saturnina |
| Trismegistos-No. | 358072 |
Object
Provenance and Location
| Find Place | Carthago |
|---|---|
| Find Context | In the Roman necropolis at Bir el Djebbana, the so-called 'cemetery of officialles', a small village on the outskirts of Tunis. |
| Latitude | 0.0 |
| Longitude | 0.0 |
| Current Location | Musée de Carthage |
| Inventory number | |
| Current Location Details | |
| Vicinity |
Object Details
| Object Type | slab |
|---|---|
| Material | marble |
| State of Preservation | complete |
| Dimensions |
width: 27.0 cm height: 31.0 cm depth: unknown |
| Letter Size in cm (min) | 1.3 |
| Letter Size in cm (max) | 2.5 |
| Execution Technique | chiselled |
| Religion | Pagan |
Decoration
| Decoration and Iconography | |
|---|---|
| Decoration Tags |
|
Verse Layouts
-
Prose Verse Presence Prose + Verse Prose Verse Distinction - Yes, by bigger lettering in prose
- Yes, by different layout
Layout Types (Prose) - Centered
Layout Types (Verse) - Left aligned
Scriptio Continua in verse part no Abbreviations in verse part no Verse Line Correspondence Yes
Text
| Function | funerary inscription |
|---|---|
| Language(s) |
|
| Verse Type(s) |
|
| Rhythmisation |
Inscription & Translations
DISMANIBSACR
NORBANIASATVRNINAPIA
ORTAVTFAMAPROBATMEMORANDADIVITEROMA
DVODECIESBINOSSVPERAVILVMINISANNOS
5BISSENVMEXNVMEROPARTEMQVAMDIXIMVSANNI
ETDECECONIVNCTISBISTERCVMFINEDIEBVS
CASTAPVDICITIAESERVAVITEMPORAVITAE
CONDITANVNCLIBYCAFELIXTELLVREQVIESCO
TVQVOQVEPRAETERIENSTVMVLVMQVIPERLEGISISTVM
10PARCEMEOSCINERESPEDIBVSCALCAREPROTERVIS:
SICTIBIABAETHERIASLVXMVLTASVPERFLVATAVRAS
NORBANIASATVRNINAPIA
ORTAVTFAMAPROBATMEMORANDADIVITEROMA
DVODECIESBINOSSVPERAVILVMINISANNOS
5BISSENVMEXNVMEROPARTEMQVAMDIXIMVSANNI
ETDECECONIVNCTISBISTERCVMFINEDIEBVS
CASTAPVDICITIAESERVAVITEMPORAVITAE
CONDITANVNCLIBYCAFELIXTELLVREQVIESCO
TVQVOQVEPRAETERIENSTVMVLVMQVIPERLEGISISTVM
10PARCEMEOSCINERESPEDIBVSCALCAREPROTERVIS:
SICTIBIABAETHERIASLVXMVLTASVPERFLVATAVRAS
Dis Manib(us) sacr(um)
Norbania Saturnina pia.
Orta, ut fama probat, memoranda divite Roma
Duodecies binos superavi luminis annos,
5Bis senum ex numero partem quam diximus anni
Et dece(m) coniunctis bis ter cum fine diebus.
Casta pudicitiae servavi tempora vitae.
Condita nunc Libyca felix tellure quiesco.
Tu quoque, praeteriens tumulum qui perlegis istum,
10Parce meos cineres pedibus calcare proteruis:
Sic tibi ab aetherias lux multa superfluat auras.
Norbania Saturnina pia.
Orta, ut fama probat, memoranda divite Roma
Duodecies binos superavi luminis annos,
5Bis senum ex numero partem quam diximus anni
Et dece(m) coniunctis bis ter cum fine diebus.
Casta pudicitiae servavi tempora vitae.
Condita nunc Libyca felix tellure quiesco.
Tu quoque, praeteriens tumulum qui perlegis istum,
10Parce meos cineres pedibus calcare proteruis:
Sic tibi ab aetherias lux multa superfluat auras.
Dis Manib(us) sacr(um) Norbania Saturnina pia.
Orta, ut fama probat, memoranda divite Roma
Duodecies binos superavi luminis annos,
Bis senum ex numero partem quam diximus anni
Et dece(m) coniunctis bis ter cum fine diebus.
5Casta pudicitiae servavi tempora vitae.
Condita nunc Libyca felix tellure quiesco.
Tu quoque, praeteriens tumulum qui perlegis istum,
Parce meos cineres pedibus calcare proteruis:
Sic tibi ab aetherias lux multa superfluat auras.
Orta, ut fama probat, memoranda divite Roma
Duodecies binos superavi luminis annos,
Bis senum ex numero partem quam diximus anni
Et dece(m) coniunctis bis ter cum fine diebus.
5Casta pudicitiae servavi tempora vitae.
Condita nunc Libyca felix tellure quiesco.
Tu quoque, praeteriens tumulum qui perlegis istum,
Parce meos cineres pedibus calcare proteruis:
Sic tibi ab aetherias lux multa superfluat auras.
Apparatus
l.5 quam orig., reg. quem
l.7 pudicitiae orig., reg. pudicitia
l.11 ab orig., reg. ad
Text follows Murzea 2025.
l. 7: casta pudicitiam Merlin 1944, 175 and Hamdoune 2011, 91.
Main Translation
| Translation |
Sacred to the Spirits of the Departed. Norbania Saturnina, the dutiful. Born, as public opinion proves, worthy of being remembered in wealthy Rome. I surpassed twelve times two (= 24) years of light (of the life), beyond what I said the twice-sixth part, in number terms, (= 1 month), and, finally, ten days, combined with another twice three of them (= 16 days). Chaste and bashful, I guarded every moment of my life. Now I rest blessed, buried in Libyan soil. And you, who are reading this as you pass by my tomb, spare my ashes from trampling with your insolent feet: thus may much light flow upon you from ethereal air. |
|---|---|
| Citation | Denisa Murzea |
Other Translations
-
Consacré aux dieux Mânes.
Moi la pieuse Norbania Saturnina,
née, comme chacun le sait, dans Rome dont il faut célébrer la richesse,
j’ai dépassé deux fois douze années de vie,
et en plus du nombre que nous avons dit, deux fois la sixième partie d’une année,
et encore pour finir, dix et deux fois trois jours.
Chaste, j’ai gardé pour la pudeur tous les moments de ma vie.
Maintenant, c’est dans la terre de Lybie que je repose, bienveillante.
Et toi qui, en passant, lis l’inscription de ce tombeau,
évite de fouler mes cendres d’un pied impudent.
Et qu’ainsi pour toi au grand air de la vie déborde la lumière. (French , Christine Hamdoune) - Nacida, como lo prueba la opinión de todos, digna de ser recordada en la fecunda Roma, viví einticuatro años, un mes y dieciséis días. Con una virtud irreprochable me mantuve todos los momentos de mi vida. Ahora descanso feliz, enterrada en tierra libia. Y tú, que al pasar lees esta tumba, absténte de pisotear con pies insolentes mis cenizas: ojalá se derrame en abundancia sobre ti la luz de las auras etéreas. (Spanish, Fernández Martínez 1999)
Prosopographical Information
-
Name Norbania Saturnina Gender Female Age Range Adult (21–60) [expression: Canonical, precision: high] Origin Foreign Legal Status Roman citizen Role Dedicatee
Further Information
Comment
Squeeze
| Have Squeeze? | no |
|---|
Dating
| Date (From) | 101 AD |
|---|---|
| Date (To) | 200 AD |
| Date (Criteria) |
|
Bibliography
- CIL 08, 24787
- CLE 01943
- C. Hamdoune, Vie, mort et poésie dans l'Afrique romaine d'après un choix de Carmina Latina Epigraphica, Bruxelles 2011, no. 43. 🔗 link
- ILTun 00989
- J. Lassère, Recherches sur la chronologie des épitaphes païennes de l'Africa, Ant. Afr. 7 (1973), 7-152, no. 133 🔗 link
- https://www.mqdq.it/textsce/CE|ce|1943 🔗 link
- M. Butini, The Carmina Latina Epigraphica of Carthage. Edition, translation, and commentary, Seville 2024, 103–127. 🔗 link
- D. Murzea, Femina et Carmina. Female Agency and Authorship in Roman Verse Inscriptions, Vienna 2025, 419, no. 219. 🔗 link
- C. Fernández Martínez, Poesía epigráfica latina II, Madrid 1999, 264-265, no. 1943 (Spanish translation) 🔗 link
Images
Editing History
| Created | 2026-08-13, by Denisa Murzea |
|---|---|
| Work Status | Complete |
| Import Notice |
Revisions
-
by Denisa Murzea
at 2023-09-06 16:40 -
by Denisa Murzea
at 2023-09-06 16:42 -
by Denisa Murzea
at 2026-04-08 20:27 -
by Denisa Murzea
at 2026-04-08 20:36 -
by Denisa Murzea
at 2026-04-09 09:44 -
by Denisa Murzea
at 2026-04-09 09:53 -
by Denisa Murzea
at 2026-04-09 09:54 -
by Denisa Murzea
at 2026-04-09 09:57 -
by Denisa Murzea
at 2026-04-09 12:39 -
by Denisa Murzea
at 2026-04-09 12:42 -
by Chiara Cenati
at 2026-04-09 17:05 -
by Anna Martelli
at 2026-08-13 13:34