Inscriptions: Reused altar with epitaph of Iulius Statutus Carnuntius by his apprentice Secundinius Felicissimus
Identification
| Reference as: | MPL02234 |
|---|---|
| Title | Reused altar with epitaph of Iulius Statutus Carnuntius by his apprentice Secundinius Felicissimus |
| Trismegistos-No. | 238045 |
Object
Provenance and Location
| Find Place | Tarraco |
|---|---|
| Find Context | Paleochristian necropolis, 1930. |
| Latitude | 0.0 |
| Longitude | 0.0 |
| Current Location | Tarragona, Museu i Necròpolis Paleocristians |
| Inventory number | 1 |
| Current Location Details | |
| Vicinity |
Object Details
| Object Type | altar |
|---|---|
| Material | limestone |
| State of Preservation | incomplete |
| Dimensions |
width: 76.0 cm height: 111.0 cm depth: 51.0 cm |
| Letter Size in cm (min) | 1.0 |
| Letter Size in cm (max) | 2.5 |
| Execution Technique | chiselled |
| Religion | Unknown |
Decoration
| Decoration and Iconography | Altar on pedestal with moulded base and pulvinus, topped by remains of pediment flanked by damaged volutes. |
|---|---|
| Decoration Tags |
|
Verse Layouts
-
Prose Verse Presence Carmen Layout Types (Verse) - Left aligned
Scriptio Continua in verse part yes Abbreviations in verse part yes Verse Line Correspondence Yes, achieved by letters in the space between lines
Text
| Function | funerary inscription |
|---|---|
| Language(s) |
|
| Verse Type(s) |
|
| Rhythmisation | Quantitative scheme |
Inscription & Translations
IVLIVSHICFVERATNOMINESVMMOARTIFICIOQVESTATVTVS
TRACTABATQVEVIRISAVRVMMVLIERIBVSATQVEPVELLI`S´
PLENVSOMNIOPEMORIBVSVITADISCIPVLINABEATV.
NONVNOCONTENTVSERATPL`V´RIBVSGAVDEBATAMICIS
5HECILLISEMPERVITAFVIT:MANEETSEXTALAVARI
RELIQVITSVBOLESSVAEPOSTEROSSTAT͡IONISFVTVROS
PERQVOSVTSTATIOSTATVTIQNOMENHABEBIT
[]RESPAENEAETATEPARESARTIFICIOMINISTRO
[]CRIPSIHAECVNVSEGOEXDISCIPVLISPRIOROMNIBVSILL[]
10ECVNDINIVSFELICISSIMVSEGOSETNOMINETANTVM
[]CQVOTPOTVIMAGIST͡ERTIBICONTRARIAMVNERAF[]
[]DDOSCRIPTVRATVISTV͡MVL͡ISSENSVSSIV͡EEXTERVBIQV[]
[]RVESVTQVETVOSAMICOSMEQVECVMILLIS
VTQVOTIENSCVMQVETIBIANNALIAVOTADICAMVS
15VTETVOCEPIADICAMVS:CARNVNTISITTIBITERRALE`VIS´
Iulius hic fuerat nomine summo artificioque Statutus
tractabatque viris aurum, mulieribus atque puelli`s´,
plenus omni ope, moribus, vita, discip{u}lina beatuṣ
non uno contentus erat, pl`u´ribus gaudebat amicis.
5Hec illi semper vita fuit: mane et sexta lavari.
Reliquit suboles suae posteros stat͡ionis futuros,
per quos ut statio Statutiq(ue) nomen habebit,
[t]res paene aetate pares artificio ministroṣ.
[S]cripsi haec unus ego ex discipulis prior omnibus ill[is],
10Ṣecundinius Felicissimus ego, set nomine tantum.
[H]ọc quot potui magist͡er tibi contraria munera fẹ[ci].
[A]ddo scriptura tuis tu͡mul͡is sensus, siv͡e exter ubiqu[e]
[se]rves utque tuos amicos meque cum illis,
ut quotienscumque tibi annalia vota dicamus,
15ut et voce pia dicamus: Carnunti, sit tibi terra le`vis´.
Iulius hic fuerat nomine summo artificioque Statutus
tractabatque viris aurum, mulieribus atque puelli`s´,
plenus omni ope, moribus, vita, discip{u}lina beatuṣ
non uno contentus erat, pl`u´ribus gaudebat amicis.
Hec illi semper vita fuit: mane et sexta lavari.
Reliquit suboles suae posteros stat͡ionis futuros,
per quos ut statio Statutiq(ue) nomen habebit,
[t]res paene aetate pares artificio ministroṣ.
[S]cripsi haec unus ego ex discipulis prior omnibus ill[is],
Ṣecundinius Felicissimus ego, set nomine tantum.
[H]ọc quot potui magist͡er tibi contraria munera fẹ[ci].
[A]ddo scriptura tuis tu͡mul͡is sensus, siv͡e exter ubiqu[e]
[se]rves utque tuos amicos meque cum illis,
ut quotienscumque tibi annalia vota dicamus,
ut et voce pia dicamus: Carnunti, sit tibi terra le`vis´.
Apparatus
l.5 reg., orig. Hec
l.10 reg., orig. set
l.11 reg., orig. quot
Text follows CIL. Picture checked by Spalla 2025.
l. 11: munera fo[vi.]?, Gómez Pallarès 2000
Main Translation
| Translation | This was Iulius Statutus, renowned both in name and profession, as he traded gold for men, women, and girls. Full of resources, he was content with his customs, his life, and his trade. He was not satisfied with just one friend but enjoyed the company of many. This was always his way of life: washing himself in the morning and after the sixth hour. He left as future heirs of his workshop those through whom, just like the establishment, the name ‘Statutus’ would be preserved, three craftsmen practically of the same age and skill. I, one of his disciples, the foremost among them, have written these lines. I, Secundinius Felicissimus, but only in name. Master, I have done what I could: I have promoted interests equivalent to those received from you. I add, with these words, meaning to your tomb, regardless of where, as a foreigner, you serve your friends and me among them. Thus, when we offer these annual vows, we may say with reverent voice: Carnuncius, may the earth rest lightly upon you. |
|---|---|
| Citation | A. Lario-Devesa |
Other Translations
- Este era Julio Statuto, de gran nombre y gran habilidad: trabaja el oro para hombres, mujeres y niñas. Era rico en todos los dones, feliz por sus costumbres, por su vida y por su trabajo: no contento con uno, complaciase enla relación de varios amigos. Fué siempre su mayor deleite bañarse por la mañana y la hora sexta. Dejó sucesores que, en el futuro, debían poseer su taller; por ellos, la "statio" llevará el nombre de Statuto - tres compañeros de taller, casi de la misma edad. Esto escribí yo, uno de sus discípulos, el mayor de todos; yo Secundinio Felicísimo, pero sólo de nombre. Lo mejor que pude te he dedicado aquí, maestro, obsequios de mi parte. Con mi escrito doy un sentido a tu piedra funeraria, para que cualquier extranjero sepa quié fuiste; para que se te acrediten tus amigos y yo entre ellos, a fin de que, cuantas veces te dediquemos los obsequios anuales, podeamos decir con palabras llenas de piedad: Carnuntio, séate leve la tierra. (Spanish, S. Mariner Bigorra)
- Aquest fou Juli Estatut, de nom i d'ofici important i comerciava or amb homes, amb dones i nenes. Curull de recursos, era feliç en els seus costums, en la seva vida i el seu ofici, Això sí: no s'acontentava amb un amic, sinó que en gaudia de molts. Aquesta fou sempre la seva vida: llevar-se de matí i rentar-se després de l'hora sisena. Va deixar com a hereus futurs del seu taller aquells pels quals, de la mateixa manera que el "taller", també serà dut el nom d'"Estatut," tres oficials gairebé de la mateixa edat i semblan destresa. Jo, un dels deixebles, el primer de tots ells, he escrit aquestes línies, Secundi Felicíssim, jo, però només de nom. He fet el que he pogut, mestre: he resolt encàrrecs que no t'agraden. Afegeixo dolgut allò que cal escriure al teu tumul; i tant li fa que ofereixis els teus serveis, com a estranger, on sigui, als teus amicis i a mi entre ells; així que, quan cada any t'oferim aquests vots, ho poguem fer amb veu pietosa: Carnunt, que la terra et sigui lleu. (Catalan, J. Gómez Pallarès 2002)
Prosopographical Information
-
Name Iulius Statutus Carnuntius Gender Male Origin Foreign Profession Other profession Role Dedicatee -
Name Secundinius Felicissimus Gender Male Role Dedicator
Further Information
Comment
Dating proposed by Alföldy (CIL). The epitaph has been carved on the back of an altar already displaying the earlier prose inscription CIL 02 (2nd ed.), 01539.
Squeeze
| Have Squeeze? | no |
|---|
Dating
| Date (From) | 171 AD |
|---|---|
| Date (To) | 230 AD |
| Date (Criteria) |
|
Bibliography
- RIT 00447 (with photo, tab. 89, fig. 3) - AE 2000
- CIL 02 (2nd ed.), 01287 (with photo, 539; also on dating)
- CLEHisp 00119
- CLE 02434
- S. Mariner Bigorra, El epitafio versificado de Iulius Statutus, Butlletí Arqueològic. Reial Societat Arqueològica Tarraconense 26-28 (1949), 123-133 (with Spanish translation and photo, tab. 1) 🔗 link
- J. Zarker, Studies in the Carmina Latina Epigraphica, Princeton 1958, 172-173, nr. 49. 🔗 link
- J. Gómez Pallarés, Nueva lectura, con comentario, del epitafio métrico de Julio Estatuto (R.I.T., 447). In: G. Paci (ed.), Eπιγραφαι. Miscellanea epigrafica in onore di Lidio Gasperini, Vol. 1, Tivoli 2000, 417-428 (with Spanish translation) - AE 2000, HEp 2000 🔗 link
- AE 2000, 00802
- HEp 2000, 00607
- J. Gil, Dos inscripciones de Hispania, Habis 32 (2001), 334-335, nr. 1 - HEp 2001 🔗 link
- R. Hernández Pérez, Poesía latina sepulcral de la Hispania romana: estudios de los tópicos y sus formulaciones, Valencia 2001, 56-57, 311, nr. 54 - HEp 2001 🔗 link
- HEp 2001, 00540
- J. Gómez Pallarès, Poesia epigràfica llatina als països catalans. Edició i comentari, Barcelona 2002, 93-98, nr. T9 (with Catalan translation and photo, 94) 🔗 link
- J. del Hoyo, La ordinatio en los CLE Hispaniae. In: J. del Hoyo (ed.), J. Gómez Pallarès (ed.), Asta ac pellege. 50 años de la publicación de Inscripciones Hispanas en Verso, de S. Mariner, Madrid 2002, 147, 149, 153-154. 🔗 link
- R. Carande Herrero, De la cantitad al acento: transformación métrica en los CLE hispanos. In: J. del Hoyo (ed.), J. Gómez Pallarès (ed.), Asta ac pellege. 50 años de la publicación de Inscripciones hispanas en verso de S. Mariner, Madrid 2002, 215-216, nr. 6. 🔗 link
- G. Alföldy, Grabgedichte in Tarraco: Der sozialgeschichtliche Hintergrund. In: P. Kruschwitz (ed.), Die metrischen Inschriften der römischen Republik, Berlin 2007, 337, nr. 7 - HEp 2007 🔗 link
- HEp 2007, 00555
- P. Cugusi, Per un nuovo corpus dei Carmina Latina Epigraphica, Materiali e discussioni, Roma 2007, 56-58. 🔗 link
- A. Lario-Devesa, ‘We Are Not the Same.’ Work-Related Relationships Within Roman Cities from Hispania, Frontières. Revue d'archéologie, histoire et histoire de l'art 10 (2024), accessed 19-09-2024 (with English translation) 🔗 link
- CLEO T9 🔗 link
- EDCS-03400152 🔗 link
- HD047557 🔗 link
- HEpOl 19625 🔗 link
- MQDQ 🔗 link
Images
Editing History
| Created | 2025-10-08, by Fabio Spalla |
|---|---|
| Work Status | Complete |
| Import Notice |
Revisions
-
by Fabio Spalla
at 2025-09-19 10:26 -
by Fabio Spalla
at 2025-09-19 10:28 -
by Fabio Spalla
at 2025-09-19 13:49 -
by Fabio Spalla
at 2025-09-19 13:53 -
by Fabio Spalla
at 2025-10-02 09:13 -
by Chiara Cenati
at 2025-10-08 14:39 -
by Chiara Cenati
at 2025-10-08 14:40
