MAPPOLA Inscriptions Search Map Data
Sign In

Inscriptions: Epitaph of Sempronia by her husband Sextus Pompeius Apelles

Edit This Inscription

Identification

Reference as: MPL02194
Title Epitaph of Sempronia by her husband Sextus Pompeius Apelles
Trismegistos-No. 437795

Object

Provenance and Location

Find Place Arelate
Find Context FIrst seen in the church of Saint-Georges-le-Fabregolier, 17th century.
Latitude 0.0
Longitude 0.0
Current Location Arles, Musée départemental Arles antique
Inventory number
Current Location Details Depot.
Vicinity

Object Details

Object Type altar
Material marble
State of Preservation complete
Dimensions

width: 60.0 cm

height: 99.0 cm

depth: 52.0 cm

Letter Size in cm (min) 1.2
Letter Size in cm (max) 2.2
Execution Technique chiselled
Religion Pagan

Decoration

Decoration and Iconography Altar with moulded base and pulvinus, topped by architrave with praescritpum D(is) M(anibus) and pediment terminating in volutes. On pediment, doves eating fruit. Rosette on right volute preserved, rosette on left volute lost.
Decoration Tags
  • Animal / dove
  • Architecture / Altar
  • Architecture / Moulding
  • Architecture / Pediment
  • Architecture / Rosette
  • Architecture / architrave
  • Architecture / base
  • Architecture / volute
  • Plant / Fruit

Verse Layouts

  • Prose Verse PresencePraescriptum + carmen + postscriptum
    Prose Verse Distinction
    • Yes, by bigger lettering in prose
    • Yes, by different layout
    Layout Types (Prose)
    • Centered
    • Justified
    Layout Types (Verse)
    • Justified
    • Left aligned
    Scriptio Continua in verse partno
    Abbreviations in verse partno
    Verse Line CorrespondenceNo, just uses all available space
    Graphic Signs and Spaces for Easier Carmen Reading
    • To separate words - Interpunction

Text

Function funerary inscription
Language(s)
  • Latin
Verse Type(s)
  • Elegiac couplet
Rhythmisation Quantitative scheme

Inscription & Translations

Architrave:
..
Epigraphic field:

DEBITACONIVGIOAPELLESPIACARMINASCR͡IBIT
QVAMRAPVITMORSINIMICAVIRO
HAECDEBENTMEMORESPOSTREMAINMORTERE
5FERRE:OREQVIEMGRATAMQVAMPIACV
RADICAT[···]IVGISOFFICIVMTESTATVRCA
MINEPA[]EX[]MVMQVETIBIREFERO
MVNV[]ONIADVLCISCASTAVIRORE[]
RENS[]ELISTOTDAMNAAMISSA
10CONIVGE[]LAPISOBTESTORLE
VITERSVPER[]QVIESCASETMEDIAE
AETATINEGRAVISESS.VELIS
SEXPOMPEIVSAPELLESCONIVGI͡NCOMP
Architrave:
Ḍ(is) Ṃ(anibus).
Epigraphic field:

Debita coniugio Apelles pia carmina scr͡ibit,
quam rapuit mors inimica viro.
Haec debent memores postrema in morte re-
5ferre: o requiem gratam quam pia cu-
ra dicat. [. c. 3. Co]ṇiugis officium testatur caṛ-
mine pa[rvo], ex[tre]mumque tibi refero
munu[s, Sempr]onia dulcis, casta viro, re[ve-]
rens, [pia, kara, fid]elis. Tot damna amissa
10coniuge ị[ure fleo]. [T]ẹ, lapis, obtestor, le-
viter super [ossa] quiescas et mediae
aetati ne gravis essẹ velis.
Sex(tus) Pompeius Apelles coniug(i) i͡ncomp(arabili).
Architrave: Ḍ(is) Ṃ(anibus).
Epigraphic field:

Debita coniugio Apelles pia carmina scr͡ibit,
quam rapuit mors inimica viro.
Haec debent memores postrema in morte referre:
o requiem gratam quam pia cura dicat.
[. c. 3. Co]ṇiugis officium testatur caṛmine pa[rvo],
ex[tre]mumque tibi refero munu[s, Sempr]onia
dulcis, casta viro, re[ve]rens, [pia, kara, fid]elis.
Tot damna amissa coniuge ị[ure fleo].
[T]ẹ, lapis, obtestor, leviter super [ossa] quiescas
et mediae aetati ne gravis essẹ velis.
Sex(tus) Pompeius Apelles coniug(i) i͡ncomp(arabili).
Apparatus

l.9 reg., orig. kara

Text follows CIL 12. Picture checked by Spalla 2025.

ll. 4-5: Haec debent memores postrema in morte referre, echoing Verg. Aen. 10.491: Arcades, haec inquit memores mea dicta referte; 11.176: vadite et haec memores regi mandata referte, Hoogma.
ll. 7-8: refero munu[s Sempr]o[nia d]ulcis, CIL. munus amans refero, to obtain a pentameter, CLE.

Main Translation

Translation Architrave:
To the Manes.

Apelles writes these duly devoted verses to his wife, whom hostile death snatched away form her husband. Those who remember her must repeat these verses back to her in her death: "O what pleasing rest he delivers to her with duitiful diligence!" My duty as a husband is witnessed by this brief poem, and I deliver to you my last gift, sweet Sempronia, virtuous towards her husband, respectful, devoted, beloved, faithful. I have every right to lament such great pain for my lost wife. I beg you, stone, to rest lightly on her bones, that you may not be heavy upon her middle age.

Sextus Pompeius Apelles (made this) for his incomparable wife.
Citation Fabio Spalla

Other Translations

Prosopographical Information

  • NameSempronia
    GenderFemale
    Age RangeAdult (21–60) [expression: Non-canonical, precision: low]
    RoleDedicatee
  • NameSextus Pompeius Apelles
    GenderMale
    RoleDedicator

Further Information

Comment

Dating proposed by Hirschfeld.

Squeeze

Have Squeeze? no

Dating

Date (From) 101 AD
Date (To) 200 AD
Date (Criteria)
  • palaeography

Bibliography

Images

  • Epitaph of Sempronia by her husband Sextus Pompeius Apelles.

    Epitaph of Sempronia by her husband Sextus Pompeius Apelles.

    Source: CLEO N033 (c) Centre Camille Jullian

Editing History

Created 2025-07-16, by Fabio Spalla
Work Status Complete
Import Notice
Revisions
  1. by Fabio Spalla
    at 2025-07-16 15:20
  2. by Fabio Spalla
    at 2025-07-16 15:54
  3. by Fabio Spalla
    at 2025-07-16 16:11
  4. by Fabio Spalla
    at 2025-07-16 16:14
  5. by Fabio Spalla
    at 2025-07-16 16:15
  6. by Chiara Cenati
    at 2025-07-16 19:01
  7. by Chiara Cenati
    at 2025-07-16 19:05
  8. by Chiara Cenati
    at 2025-07-16 19:07
Download
Download as XML